Skarb z gliny

101

Rzemiosło ceramiczne było przez wieki jednym z z głównych zajęć oraz źródłem utrzymania miejscowej ludności. Potwierdzają to liczne pisemne źródła historyczne, znaleziska archeologiczne, a także zbiory muzealne. Najstarsza pisemna wzmianka o garncarzach we wsi pochodzi z roku 1635 a odnosi się do garncarza imieniem Imrich Hrnčiar. Ale o lokalnej znajomości technik przetwarzania gliny świadczą jeszcze starsze „dokumenty” a mianowicie popielnice z epoki brązu, dziś przechowywane w depozycie Muzeum Narodowego w Martinie. Nazwa wsi Beluj pochodzi od słowa „białe”, a jest słowiańskiego pochodzenia.( Andrej Kmeť) a wiąże się z występowaniem białej gliny na terenie wsi Beluja. Produkty te charakteryzują się wysoką jakością, często o bardzo cienkich ściankach. Ceramika ze wsi Beluja były towarem bardzo poszukiwanym. Furmani dostarczali ceramikę na „cały świat“ i sprzedawali na targach. Oprócz naczyń codziennie używanych w kuchni czy potrzebnych do gotowania, pieczenia i przechowywania żywności, tutejsi garncarze wyrabiali bardzo oryginalne, ozdobne dzbanki, butelki lub talerze, które nie miały sobie równych wśród wyrobów ceramicznych na terenie Słowacji. Niestety koło garncarskie kręciło się po raz ostatni we wsi Beluji w roku 1889, kiedy to zmarł ostatny czynnie działający garncarz. Wyroby ceramiczne lokalnych mistrzów jako przedmioty codziennego użytku z biegiem czasu uległy zużyciu, czy też rozbily się, aby następnie zniknąć z tego świata. Ale na szczęście nie wszystkie …

foto_muzeumBelujscy garncarze pozostawili po sobie niezatarte ślady w folklorze słowackim. Ceramika belujska to wciąż wielka niewiadoma, która żyje w cieniu innych stylów i szkół ceramicznych takich jak Modra lub Pukanec. Dostrzegliśmy ten wielki potencjał , który drzemie w lokalnej tradycji. Należy tylko odwołać się do tego zapomnianego dziedzictwa i wskrześić tradycje wyrobu ceramiki belujskej. Dlatego stworzyliśmy w naszym domu ekspozycję muzealną, która poświęcona jest prezentacji ceramiki belujskiej. Oprócz prezentacji ceramiki, znalezionych fragmentów ceramiki i tradycyjnych technologii wyrabiania ceramiki (praca garncarza) prezentujemy biografię luterańskiego pastora, Gustava Andreja Stollmanna, który pracował w tym domu na przełomie 19 i 20 wieku. Jako członek Słowackiego Towarzystwa Muzealnego i osobisty przyjaciel Andreja Kmeťa wniósł znaczący wklad w rozwój kolekcji tej unikalnej ceramiki. Na ekspozycję składają się artefakty archeologiczne, inne dokumenty oraz prezentacja multimedialna (technologia cyfrowa). W razie zainteresowania, goście mogą sami zobaczyć jak glina staję się ceramiką odwiedzając nasz warsztat ceramiczny/pracownię ceramiczną.

stollmann
Następującym instytucjom serdecznie dziękujemy za pomoc w powstaniu naszego muzeum:
Słowackie Muzeum Narodowe, Muzeum Etnograficzne, Martin
Słowackie Muzeum Narodowe, Muzeum Historyczne, Bratysława
Słowackie Środkowe Muzeum w Bańskiej Bystrzycy
Słowackie Muzeum Górnictwa w Bańskiej Szczawnicy
Muzeum Tekowskie, Levice
Słowacka Biblioteka Narodowa w Martinie
Stowarzyszenie OZ Złota Droga, Prenčov
Stowarzyszenie OZ Koło, Bańska Szczawnica

Rodzinie Štolmann
mieszkańcom wsi Beluj

Muzeum jest otwarte codziennie, według umowy w czasie od 10:00 do 18:00.

 unesco_baner